მეტეოროლოგიის გამიჯვნა პოეზიისაგან
„და წავალ ქარში, როგორც მოცარტი,
გულში სიმღერის მსუბუქ ზვირთებით...“
გალაკტიონ ტაბიძე
I.
საბოლოოდ უნდა ეთქვას უარი
სტიქიური მოვლენების აღმნიშვნელ სიტყვებს.
განსაკუთრებით ადამიანის სულიერი განცდების
და განწყობილებების გამოხატვისას.
აწმყო-მომავლის პოეზია ამის გარეშე უნდა აიგოს.
II.
ფანჯარაში ვიყურები.
ლექსებში ათასჯერ გადამღერებული წვიმა წვიმს.
ლექსებში ათასჯერ გადამღერებული თოვლი თოვს.
გავდივარ გარეთ.
არაფერი პოეტური არაა ქარში.
მხოლოდ შარვალს მიფართხუნებს,
ცხვირ-პირში მცემს და აზრს მიბნევს,
რაც პრაქტიკულად ადასტურებს
ჩემს თეორიულ მოსაზრებას:
პოეზია და მეტეოროლოგია
თანდათანობით შემოსწყრნენ ერთმანეთს და
ახლა უკვე ის დროა,
დამოუკიდებლად მიხედონ თავს.
III.
ჩემი ბებია (მამის მხრიდან) - მარიამ იათაშვილი,
მეტეოროლოგი იყო.
ჩემი ბაბუა (დედის მხრიდან) - პარმენ რურუა,
პოეტი.
ბავშვობიდან ყველაზე პოეტურად ჩემთვის
სხვადასხვანაირი ღრუბლების აღმნიშვნელი
ტერმინები ჟღერდა.
ბებიაჩემი ცაზე მითითებდა და მასწავლიდა ხოლმე:
„კუმულუსი, სტრატოკუმულუსი...“
მაგრამ მას შემდეგ დიდი დრო გავიდა.
და მე დღეს,
რაოდენ სამწუხარო და უცნაურიც არ უნდა იყოს,
მეტეოროლოგიის არაპოეტური ბუნების და
პოეზიის არამეტეოროლოგიური ბუნების
მამხილებლად გამოვდივარ.
IV.
ალბათ ხვდებით,
ეს არ არის იოლი საქმე.
მითუმეტეს, როცა თავად გაქვს დაწერილი ასეთი სტრიქონები:
„სულში ქარია თვალწყლიანო ჩემო მარია,
სულში ქარია სიბნელეა თუ ცისმარეა...“
და კიდევ არაერთი ამის მსგავსი.
ჰო, ეს არ არის იოლი საქმე.
მაგრამ მე მაინც ვაკეთებ ამას,
რათა მომავალ ცხოვრება-პოეზიაში
ჩემი თვალებიდან არ იწვიმოს,
თმებზე არ დამათოვოს,
სულში არ მიბოგინოს ქარმა.
V.
მე დავწერე ეს ლექსი,
როგორც პოეზიის ამინდის პროგნოზი და
ქუჩაში გავედი,
სადაც არაპოეტური ქარი
შარვალს მიფართხუნებდა და
ცხვირ-პირში მცემდა.
Drawing a Line between Meteorology and Poetry
I
Finally one should refuse to use
Words denoting elemental phenomena,
Especially when depicting
Human spiritual experiences and frames of mind.
Poetry of the present and the future must be able to do without.
II
I watch through the window.
The rain rains in poems sung for the thousandth time,
The snow snows in poems sung for the thousandth time.
I go outside.
There’s nothing poetic about the wind.
It just makes my trousers flap,
Strikes my face and confuses my thoughts,
Which pretty well confirms
My theoretical deliberations:
Poetry and meteorology
Have over time come to quarrel with each other,
And now’s the time for them
Each to mind their own business.
III
My grandmother (on my father’s side), Mariam Iatashvili,
Was a meteorologist.
My grandfather (on my mother’s side), Parmen Rurua,
Was a poet.
Since childhood the things that sounded most poetic to me
Were the names of various types of cloud.
My grandmother would point to the sky and teach me,
“Cumulus, stratocumulus.”
But a lot of time passed after that.
And today I,
However regrettable and odd it may be,
Am coming out with an exposé
Of the unpoetic nature of meteorology
And the unmeteorological nature of poetry.
IV
I expect you realise,
This is no easy subject.
All the more so if you’ve written lines, like:
“The wind is in the soul, o watery-eyed Maria,
The wind is in the soul, whether it’s dark or day-long light…”
And quite a few similar other things.
Yes this is no easy subject.
But I am nevertheless doing this
So that in future life and poetry
There should be no rain falling from my eyes,
No snow falling on my hair,
No wind lurking in my soul.
V
I wrote this poem
As a weather forecast for poetry
And I walked out into the street,
Where an unpoetic wind
Flapped my trousers and
Hit my face.
Translated from Georgian by Donald Rayfield
ZARISOVANJE MEJE MED METEOROLOGIJO IN POEZIJO
In šel bom k vetru, kot Mozart,
nežno razlomil volove pesmi v svojem srcu
GALAKTION TABIDZE
I.
Konec koncev bi se človek moral odreči uporabi
besed, ki označujejo elementarne fenomene.
še posebej takrat, ko opisuje
človekove duhovne izkušnje in miselne okvire.
Poezija v sedanjiku in prihodnjiku mora biti zgrajena drugače.
II.
Gledam skozi okno.
Dež dežuje v pesmih, ki so bile že tisočkrat izpete.
Sneg sneži v pesmih, ki so bile že tisočkrat izpete.
Odidem ven.
Nič pesniškega ni na vetru.
le hlače mi plahutajo od njegove sile,
biča me v obraz in mi zmede misli,
kar v dobri meri potrjuje
moja teoretična razglabljanja.
Poezija in meteorologija
sta se skozi čas zapletli v prepir druga z drugo
in zdaj je zanju prišel čas,
da se začneta brigati vsaka zase.
III.
Moja babica (po očetovi strani), Mariam Iatašvili,
je bila meteorologinja.
Moj ded (po materini strani), Parmen Rurua,
je bil pesnik.
Vse od otroštva dalje so bile besede, ki so
za moje uho zvenele najbolj poetično,
imena različnih vrst oblakov.
Babica je uperila prst v nebo in me učila
»Kumulus, stratokumulus«.
Toda od tedaj je minilo dosti časa.
In danes jaz,
kakorkoli je že to obžalovanja vredno in čudno,
prihajam na plan z razkritjem
o nepesniški naravi meteorologije
in nemeteorološki naravi poezije.
IV.
Pričakujem, da se boste zavedli,
da to nikakor ni lahka tema.
Še toliko bolj ne, če je človek nekoč zapisal vrstice kot so:
»Veter je v duši. O Marija z očmi barve vode,
veter je v duši, pa naj bo tema ali beli dan, ki traja.«
in še kar nekaj takih in podobnih zadev.
Da, to ni lahko tema.
Pa vendar, to počnem zato,
da v prihodnjem življenju in poeziji
ne bi bilo nikakršnega dežja, ki bi mi padal iz oči,
nobenega snega, ki bi mi belil lase,
nobenega vetra, ki bi prežal v moji duši.
V.
To pesem sem napisal
kot vremensko napoved za poezijo
in šel na sprehod ven po ulici,
kjer so mi v nepesniškem vetru
plahutale hlačnice in
me je ta isti veter bičal v obraz.
Iz angleščine prevedla Barbara Pogačnik
Отмежевание метеорологии от поэзии
«И уйду я в ветер словно Моцарт
с волнами легкими песни в душе»
Г. Табидзе
1
Нужно отказаться окончательно
от слов обозначающих стихии
в контексте настроенья человека
и выражающих душевную начинку.
Поэзия сегодня, завтра, впредь
без этих слов должна бы создаваться.
2
Смотрю в окно.
Идет воспетый сотни раз дождь.
Идет воспетый сотни раз снег.
Во двор выхожу.
Ничего поэтичного в ветре не вижу –
только брюки колышет,
бьет в лицо и мысли сбивает напрочь,
что практически подтверждает
теорию моих соображений:
поэзия и метеорология
давно желают разойтись.
Уже пора. Уже настало время
отдельно друг от друга процветать.
3
Бабушка моя (со стороны отца) – Иаташвили Мариам
была метеорологом.
Мой дед (по матери) – Руруа Пармен –
поэтом.
И с детства поэтичность я чувствовал в словах,
обозначающих все виды облаков.
Бабушка, бывало,
просила посмотреть на небеса
и словно педагог произносила:
«Кумулус, стратокумулус».
С тех пор минуло времени сполна.
Сейчас, как ни печально, как ни странно,
разоблачителем упорно выступаю
непоэтической природы метеорологии
и неметеорологической природы поэзии.
4
Наверно, вам не трудно догадаться,
как трудно мне,
тем более, когда я сам писал такие
строки:
«Ветер в душе, влажноокая моя Мариам.
Ветер в душе, темнота или день-деньской…»
И еще не одна подобная.
Да, не легкое это дело,
но я все-таки делаю это,
чтобы в завтрашней жизни поэзии
из глаз моих не лил бы дождь,
на волосы б не падал снег,
в душе бы ветер не гулял.
5
Я написал стихотворенье это
как спрогнозировал поэзии погоду.
На улицу шагнул и в тот же миг
непоэтично выхоленный ветер
моими брюками захлопал
и усердно
стал бить в лицо.
перевод Марины Ламар
відмежування метеорології від поезії
І піду я у вітер, ніби Моцарт,
з легкими хвилями пісні в душі.
Г. Табідзе
I
Остаточно маємо відокремитися
Від слів, що сповіщають стихійні лиха.
Й понад усе від слів, що виражають
Вир настроїв людських.
Поезії сьогодні і надалі без цих понять належало би бути.
II
Дивлюсь у вікно.
У віршах переспівані «дощать дощі».
У віршах перемелені «сніжать сніги».
Виходжу на подвір’я.
Нічого поетичного у вітрі −
Лише штани полоще,
б'є в обличчя і думки змітає геть,
Що в принципі й підтверджує правдивість
Моїх теоретичних міркувань:
Поезія та метеорологія
Одне на одну заховали сто образ.
Саме сьогодні час їм розійтися,
Щоби лишитись тими, ким насправді є.
ІІІ
Бабуся (з боку батька) – Іаташвілі Маріам
була метеорологом.
Мій дід (по матері) – Руруа Пармен –
поетом.
Я ще дитиною відчув поетику в словах
Про стан далеких хмар.
Бабуся інколи демонструвала небо і навчала:
«Кумулус, стратокумулус»…
Відтоді скільки часу проминуло,
Сьогодні я, хоча це сумно й дивно,
Так, Викривальник
Непоетичної природи метеорології
й неметеорологічної природи поезії.
ІV
Напевно, вам не важко здогадатися,
Як зле мені.
Тим паче, що я сам писав такі
рядки:
«Вітер у душі, вологоока моя Маріам.
Вітер у душі, вітер, а чи тут, а чи там…»
Ще й інші, до них подібні.
Так, ця справа нелегка,
Та я її закінчу – хтось же мусить,
Щоби в майбутньому житті-поезії
З очей моїх не лив дощ,
Волосся не вкривав сніг
І вітер не гуляв душею.
V
Я написав вірша,
Немов спрогнозував поезії погоду. І
На вулицю ступив, тієї ж миті
Непоетично випещений вітер
Штаньми заплескав, наче у долоні,
І старанно
Відлупцював моє лице.
пер. з грузинської - Сергей Лазо